मुन्धुम, मातृसत्ता र याक्थुङ सभ्यताबारे अन्तरक्रिया कार्यक्रम सम्पन्न ।

प्रा. डा. मारोहाङ खवाहाङद्वारा मुन्धुम, मातृसत्ता, याक्थुङ सभ्यता र प्रकृतिमैत्री दर्शनबारे गहन प्रस्तुति ।

चुम्लुङदेन, याल्डिङ, मेडस्टोन (केन्ट, बेलायत) | १८ जुलाई २०२६

किरात याक्थुङ चुम्लुङ (केवाईसी) यूकेको आयोजनामा “मुन्धुम, मातृसत्ता (Matriarchy) र याक्थुङ सभ्यता” विषयक बौद्धिक अन्तरक्रिया कार्यक्रम चुम्लुङदेन, याल्डिङ (मेडस्टोन, केन्ट) मा सफलतापूर्वक सम्पन्न भएको छ।

संस्थाकी अध्यक्ष श्रीमती कमला सेन्दाङ लिम्बुको अध्यक्षतामा सम्पन्न कार्यक्रममा अमेरिकाको Michigan State University मा प्राध्यापनरत तथा याक्थुङ इतिहास, मुन्धुम र आदिवासी अध्ययनका अनुसन्धानकर्ता प्रोफेसर डा. मारोहाङ खवाहाङ प्रमुख वक्ताका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। उहाँसँगै श्रीमती गंगा किम्दाङको पनि विशेष उपस्थिति रहेको थियो।

कार्यक्रममा केन्द्रीय कार्यसमितिका पदाधिकारी, शाखा प्रतिनिधिहरू, बुद्धिजीवी, मुन्धुम अध्येता, समाजसेवी तथा बेलायतस्थित याक्थुङ समुदायका सदस्यहरूको उल्लेखनीय सहभागिता रहेको थियो।

आयोजकका अनुसार कार्यक्रम अत्यन्त महत्वपूर्ण विषयमा केन्द्रित भए पनि समयको सीमितताका कारण सबै सदस्यहरूलाई पूर्वसूचना दिन सम्भव हुन नसकेको जानकारी गराइएको थियो।

मुन्धुम : याक्थुङ सभ्यताको आधार

आफ्नो विस्तृत प्रस्तुतिमा प्रोफेसर डा. मारोहाङ खवाहाङले मुन्धुमलाई याक्थुङ (लिम्बू) समुदायको मौलिक ज्ञान, दर्शन र जीवनपद्धतिको आधार भएको उल्लेख गर्नुभयो।

उहाँले मुन्धुममा सृष्टिको उत्पत्ति, ब्रह्माण्डीय दर्शन, नैतिक मूल्य, सामाजिक सम्बन्ध, वंश परम्परा, मानव जीवनचक्र तथा प्रकृतिसँगको सहअस्तित्वबारे गहिरो व्याख्या गरिएको बताउँदै मुन्धुम केवल धार्मिक ग्रन्थ नभई सम्पूर्ण याक्थुङ सभ्यता, संस्कृति, दर्शन र पहिचानको जीवित आधार भएको स्पष्ट पार्नुभयो।

मातृसत्ता र याक्थुङ समाज

प्रोफेसर खवाहाङले मुन्धुमीय आख्यानहरूमा सृष्टिकालदेखि नै महिलाको महत्वपूर्ण भूमिका रहेको उल्लेख गर्दै याक्थुङ समाजमा मातृसत्तात्मक मूल्य, महिलाप्रतिको सम्मान तथा सामाजिक संरचनाको प्रभाव स्पष्ट रूपमा देख्न सकिने धारणा व्यक्त गर्नुभयो।

उहाँले याक्थुङ सभ्यताको विकासक्रम, मानव उत्पत्ति तथा सामाजिक संरचनासँग सम्बन्धित अनेक ऐतिहासिक तथा सांस्कृतिक पक्षहरू मुन्धुममा समेटिएको उल्लेख गर्दै यस विषयमा थप अनुसन्धान आवश्यक रहेको बताउनुभयो।

मुन्धुम र प्रकृतिमैत्री जीवनदर्शन

उहाँले मुन्धुममा प्रकृति, वन, जल, भूमि तथा सम्पूर्ण जीव–जगतसँग सन्तुलित सहअस्तित्वको दर्शन रहेको उल्लेख गर्दै याक्थुङ सभ्यता प्रारम्भदेखि नै वातावरण संरक्षण, जैविक विविधता तथा पारिस्थितिकीय सन्तुलनप्रति सचेत रहेको बताउनुभयो।

आजको विश्व जलवायु परिवर्तन, वातावरणीय संकट तथा सांस्कृतिक रूपान्तरणको चरणमा रहेकाले मुन्धुममा रहेको प्रकृतिमैत्री ज्ञान र दर्शनको अध्ययन विश्व समुदायका लागि समेत उपयोगी हुन सक्ने उहाँको भनाइ थियो।

अनुसन्धानको आवश्यकता

हाल Michigan State University मा प्राध्यापनरत प्रोफेसर डा. मारोहाङ खवाहाङले Himalayan Indigenous Yakthung Cultural Society सम्बन्धी अनुसन्धान कार्य गरिरहनुभएको जानकारी पनि कार्यक्रममा दिनुभयो।

उहाँले मुन्धुम, याक्थुङ इतिहास, भाषा, सभ्यता तथा मौलिक दर्शनमाथि अन्तर्राष्ट्रिय स्तरमा थप शैक्षिक अनुसन्धान, अभिलेखीकरण र प्रकाशनको आवश्यकता औँल्याउनुभयो।

सहभागीसँग अन्तरक्रिया

प्रस्तुतिपछि सहभागीहरूले मुन्धुम, मातृसत्ता, याक्थुङ इतिहास, सांस्कृतिक अभ्यास तथा समकालीन समाजसँग सम्बन्धित विविध जिज्ञासा राख्दै खुला प्रश्नोत्तर कार्यक्रममा सक्रिय सहभागिता जनाएका थिए। अन्तरक्रिया सौहार्दपूर्ण, ज्ञानमूलक तथा निकै उपलब्धिमूलक रहेको सहभागीहरूले बताएका थिए।

सञ्चालन तथा समापन

कार्यक्रमको सञ्चालन संस्थाका महासचिव महेष वनेमले गर्नुभएको थियो।

समापनका क्रममा आयोजकले कार्यक्रममा सहभागी सम्पूर्ण अतिथि, वक्ता, पदाधिकारी तथा सदस्यहरूप्रति हार्दिक आभार व्यक्त गर्दै यस्ता बौद्धिक तथा अनुसन्धानमूलक कार्यक्रमहरूले याक्थुङ समुदायको भाषा, मुन्धुम, इतिहास, संस्कृति तथा सभ्यताको संरक्षण, प्रवर्द्धन र पुस्तान्तरणमा महत्वपूर्ण योगदान पुर्‍याउने विश्वास व्यक्त गरेको छ।

किरात याक्थुङ चुम्लुङ (केवाईसी) यूकेले आगामी दिनहरूमा पनि मुन्धुम, याक्थुङ सभ्यता, भाषा, संस्कृति, इतिहास तथा आदिवासी ज्ञान प्रणालीसँग सम्बन्धित यस्ता अन्तरक्रिया, अनुसन्धान तथा शैक्षिक कार्यक्रमहरूलाई निरन्तरता दिँदै बेलायतमा रहेका याक्थुङ समुदाय तथा नयाँ पुस्ताबीच ज्ञान हस्तान्तरणको अभियानलाई अझ सशक्त बनाउने प्रतिबद्धता व्यक्त गरेको छ।

मिडिया | नर थाम्सुहाङ

---

समाचार स्रोत:
किरात याक्थुङ चुम्लुङ (KYC) UK – सञ्चार तथा मिडिया विभाग